ओनामा (Onama)

                            पत्र तिसरे  प्रिय अमर,              काही माणसं आपल्या आयुष्यात आली की, आजूबाजूच्या सगळ्याच गोष्टी फार बदलल्या सारख्या वाटतात...तुला हे.. असे..वाटले का रे कधी..??.. म्हणजे बघ हं...घडणार्‍या सगळ्या पॉझिटिव्ह गोष्टी या काही त्या व्यक्ती मुळे घडत नाहीत....पण त्याच्या सोबत असल्यामुळे आपण मात्र खूप उर्जित होतो...आणि ही ऊर्जाच आपल्या बदलाला कारणीभूत ठरते...ती माणसे फक्त निमित्तमात्र..!               तू माझ्या आयुष्यात येण्यापूर्वी माझी आवडती माणसे होतीच की अवतीभोवती...पण तरीही एक पोकळी निर्माण झाली होती....जी तुझ्या येण्याने अगदी काठोकाठ भरून गेली. तुला प्रश्न पडला असेलच..असे कसे..?. ...कारण अशा कोणत्याच भावनिक गुंतागुंतीत आपण अडकलो नव्हतो.. किंवा ज्याला कमिटमेन्ट म्हणतात असेही काहीच नव्हते. मग माझ्या आयुष्यात तुझ्या येण्याने इतका फरक का पडावा...???... नाही...तुला हे वाटणे आणि असले प्रश्न पडणे अगदी स्वाभाविक आहे... कारण फ...

                   अबोल   तू समोर आलास तरी  डोळे तुला पाहणार नाहीत.. पण तुला पाहिल्याशिवाय मला रहावणार नाही. तू समोर बसशील नि विषयाला सुरुवात करशील.. शब्दांनी घिरट्या घालत हृदयात हात घालशील. तुझे मला पहाणे नि माझे तुला न्याहाळणे..  माझी नजर चुकवून पुन्हा पुन्हा मलाच पहात रहाणे. आंतरिक ओढ ही सहजरीत्या वाढत गेली.. तुझ्या एका स्पर्शाची हुरहूर मनी ऊब देऊन गेली. चाहूल माझी लागताच डोळे तुझे लुकलुकले.. शब्दांच्या पलीकडले भाव मनी दरवळले. श्वास रोखून श्वासांमध्ये स्पर्श हळुवार पुटपुटले.. शब्दांनीच मिठीत घेऊन अबोल क्षण गोंजारले. अव्याहत प्रवास हा खूप काही देवून जातो.. अमृतसुखाची ओंजळ अनुभूतीने भरून नेतो. तुझ्या माझ्या नात्याला मखमली सुगंध दरवळतो..  खोल खोल गर्तेतून प्रेमभाव तरंगतो.. खोल खोल गर्तेतून प्रेमभाव तरंगतो..!                                                         - तेजश्री शिंदे...

                       पत्र (2) प्रिय अमर,                     कुणास ठाऊक का? पण पुन्हा तुझ्याशी बोलावे वाटले म्हणून आज लिहायला बसले... तू जाऊन तसे काही दिवसच झाले असतील....तरी वेळ सेकंदात मोजला की कसा झरझर निघून चालला आहे असे  वाटते....! आपल्याला अनेक वेळा असं वाटत की, आपण तेव्हा ती गोष्ट केली असती तर बरे झाले असते... हे वाटणे म्हणजेच आपल्या जिवंतपणाचे लक्षण आहे असे मी समजते... थोडा थोडा कालावकाश निघून गेला की...काही तरी मागे राहिल्याची जाणीव होऊन आपण पुन्हा वळून पाहतोच की...जस गाव सोडताना तुझे झाले होते अगदी तसेच!                    हे मागे वळून पहाणं आपल्याला बरेच काही देवून जाते...अनेक अर्थ कळत- नकळत लागत जातात...हा खेळ खूप इंट्रेस्टिंग होत जातो जेव्हा, तो लपंडावा सारखा शोध घेत फिरतो.... तुला आठवतोय का रे... तुझ्या ऑफिसच्या कुंडीत लावलेला गुलाब??... त्याला जेव्हा पहिले पांढरे...

  पत्र  (पहिले)   प्रिय अमर,        तू इथून गेल्यापासून आज पहिल्यांदाच तुला पत्र लिहीत आहे. आपल्या वयाच्या पलीकडे जात... तू विचारांनी फार प्रगल्भ होत गेलास... तू गेल्यापासून तुझी उणीव सतत भासत रहाते... माझी बडबड ऐकणारा आणि उगीच तात्विक चर्चा करत बसण्यापेक्षा मुद्द्याला हात घालणारा माझा सवंगडी माझ्यापासून खूप दूर निघून गेला...तरीही... तू सोबत असल्याची जाणीव मात्र चिरायु आहे... बर का !        याचे कारण असे की आपल्यातील बंध हे कालातीत नव्हतेच कधी..! तू समोर बसावं अन् तासनतास बोलत रहावं असं कधीच आपल्यात घडले नाही....पण भेटल्यावर मात्र आपण इतिहासातील दोन जबरदस्त पात्र आहोत आणि घटना या आपल्या अवतीभवती घडतच आहेत याचा सदृश भास मला नेहेमीच होत असे.              आज मुंबईत बरीच थंडी पडली आहे. मागचा थंडीचा मोसम तू असाच विचारचक्रात गमावून बसलास...मुळात तुला नक्की काय म्हणायचे होते हे अगदी शेवटपर्यंत तू बोललाच नाही. माणसाने व्यक्त होत रहावं बघ.. आणि व्यक्त होने म्हण...

    बंध बाई म्हणुन खडतरच बंधमुक्त होत जाणं. तिला बदलावे लागेल अंतर्मन..नि वैचारिक द्वंद्वातून मुक्त करावे लागेल स्वत्वाला एक एक चौकट विस्कळित करत..! शोधावी लागतील तिच्या अस्तित्वाची मूल्यं, जी तिची असतील तिच्या जाणीवांसह.. हा प्रवास हलवून सोडेल नि हादरे बसतील  ती जिवंत असण्याला....पण  प्रेमाचे कारंजे होतील सोबती नि ती सहज तरून जाईल.. भूतकाळातील चुकलेले अंदाज; फसलेली नाती, फुटतील प्रेमाचे नवे पन्हाळे; जे वाहून नेतील दुःखाचा डोंगर, पुन्हा होईल नवनिर्मिती; माणूस म्हणुन जगण्याची..!! हे स्विकारलेपण अधिक परिपक्व असेल  जे छेद देत जाईल प्रेमाच्या सामाजिक संकल्पना  नि स्वीकृतिची समीकरणे अधिक व्यापक होतील  जीवन पुन्हा नव्याने समजून घेताना .. जीवन पुन्हा नव्याने समजून घेताना..!!                                               - तेजश्री शिंदे 

  ओनामा....अर्थात आरंभ..!       अनेक मित्र मंडळींच्या आग्रहास्तव Blog लिहिण्याची सुरुवात या वर्षापासून करत आहे. खर तर पूर्वी डायरी लिहायची सवय होती...कालांतराने ती सवय मोडली... आणि लिहिलेल्या अनेक कविता, लेख....या वेगवेगळ्या ठिकाणी लिहिल्यामुळे विखुरल्या गेल्या. माझे एकंदरीत सर्व लिखाण हे एका जागी संकलित व्हावे व सगळ्यांसाठी ते उपलब्ध रहावे म्हणून मित्रांच्या आग्रहास्तव केलेली ही सुरुवात...!                   या Blog ला काय नाव द्यावे याचा विचार करत असताना अनेक गोष्टी इतिहासासारख्या डोळ्यासमोरून झरझर ओझरत गेल्या. काहीही झाले आणि कितीही नकारात्मक गोष्टी घडल्या तरी त्या गोष्टीची पुन्हा नव्याने सुरुवात करणे हा माझा स्थायीभाव आहे...! त्यामुळेच कदाचित त्याच त्याच गोष्टी मी पुन्हा नव्याने पहात त्यांना नव्या अर्थाने समजून घेत जाते. माझे हे मूल्य मला "जीवनमूल्य" म्हणून खूप महत्वपूर्ण वाटते.                    आपण सगळेच काळाच्या चौकटीत जगत आहोत... त्यामुळे एखादा क्षण निसटून गेल्याव...

  चुकतोच काळजाचा एक ठोका अनपेक्षित घडलेल्या क्षणांनी  जेव्हा घेतला जातो मनाचा ताबा  तेव्हा... पुन्हा तो समोर येताच  चुकतोच काळजाचा एक ठोका..! मन आणि बुद्धीच्या दोलायमान परिस्थितीत मन किंचित होते आतुर.. चिंतातूर  त्याच्या सोबत जगलेल्या क्षणांतून  जेव्हा आठवणी येतात उफाळून  तेव्हा... पुन्हा तो समोर येताच  चुकतोच काळजाचा एक ठोका..! शब्दांच्या पलीकडे भावनांचा माजता कल्लोळ मन किंचित जाते...शहारून..गहिवरून  त्याचे पहिले चुम्बन सहजच जाते स्मरून  जेव्हा स्पर्शांच्या आठवणी घेतात मनाचा ठाव तेव्हा.. पुन्हा तो समोर येताच  चुकतोच काळजाचा एक ठोका..! होणारी प्रत्येक भेट दिशाहीन भरकटणारी कोणत्याही अपेक्षेनं न भारावलेली तरीही  त्याच्या मनातील स्पंदने ऐकू येतात सर्वार्थाने  आणि जेव्हा तो देतो आठवणींना उजाळा  तेव्हा.. पुन्हा तो समोर येताच  चुकतोच काळजाचा एक ठोका..! स्पर्शाने फुलत गेलेले क्षण जेव्हा अचानक येतात उचंबळून.. तेव्हा... पुन्हा तो समोर येताच  चुकतोच काळजाचा एक ठोका..! पुन्हा तो समोर येताच..  चुकतोच काळजाचा एक ठोक...

(Picture credit: Adhrit) मी आता उरलेच कोठे  संभावनांच्या पलीकडे संभ्रमाचे राज्य आहे. घातले थैमान त्यांनी, जे इथे हैराण आहे. माजले काहूर मनी की भावनांचा खेळ आहे. तू इथे समोर माझ्या, चंद्राचा तो भास आहे. पावसाच्या सरींमध्ये शब्द माझे मुके आहे. दाटल्या धुक्यात माझ्या अश्रूंचे दवसार आहे. वेचलेल्या मधुर क्षणांचे चांदणे तुझेच आहे. ओंजळीतले ते निखारे, तुझ्या स्मृतींची राख आहे. परतुनी आलास जवळी, मी आता उरलेच कोठे  गोठलेल्या त्या क्षणांतून तू कधीच सुटला आहे. गोठलेल्या त्या क्षणांतून तू कधीच सुटला आहे.                                                        - तेजश्री शिंदे 

पूर्णता मैं पूर्णता और अपूर्णता के बीच मैं झूलती हुई चंद्रमा हुँ  जो कल कल से बढ़ती है पूर्णता की और.. जी लेती है वह एक दिन मानो वो संपूर्ण हो गई हो..! कुछ अधूरापन हर जगह मेहसूस करोगे.. क्योंकि पूर्णता एक छल है.. आँखों का, एहसासों का, जीवन का..। हम खोजते रहते है रूहानी ज़ज्बात  जो उमड़कर बेकाबू हो जाते है.. डालकर पर्दा आपबीती सुनाते है और सच, गुमसुमसा कोने मैं बैठकर इंतज़ार करता रेहता है, मानो हम कभी तोह उसे स्वीकार करेंगे । यह द्वंद हर एक का आईना है.. जो हम देखकर भी अनदेखा कर रहे है.. मानो अपने अस्तित्त्व को ही झुठला रहे है,  पूर्णता की आस मैं...। हाँ..! मैं अपूर्ण हुँ...पूर्णता के आस मैं । हाँ..! मैं अपूर्ण हुँ...                                                       - तेजश्री शिंदे  - जिंदगी कि कश्मकश में हम सच को झुठलाकर उलझकर रह जाते है । सच को स्विकार करना ही अंतिम सत्य है। हम सभी को पूर्णता  की आस है...लेकिन अपूर्णता मैं ...

वाचन (Reading)               शाळा... हा आपल्या सगळ्यांचाच जिव्हाळ्याचा विषय! आपल्या सर्वांगीण विकासामध्ये शाळेचे योगदान खूप मोठे आहे.                            माझे वडील पोलिस खात्यात असल्यामुळे "बदली" हा आम्हा भावंडांच्या आयुष्यातील अविभाज्य भाग होता. त्यामुळे आमच्या शालेय जीवनाची सुरुवात शिवाजीनगर, पुणे पहिली ते तीसरी, त्यानंतर विसापूर, अहमदनगर चौथी ते सातवी आणि त्यानंतर चे एम.ए व एल.एल.बी पर्यंतचे माझे शिक्षण मुंबई मध्येच पूर्ण झाले.                       मराठी माध्यमातील शाळांमधून माझे दहावी पर्यंतचे शिक्षण झाले...त्यामुळे शाळेतील विविध कार्यक्रम हे माझ्यातील कलागुणांना वाव देणारे ठरले. वक्तृत्व स्पर्धा, निबंध लेखन, गाऊ त्यांची आरती, एकपात्री नाटके अशा अनेक स्पर्धांमुळे "लायब्ररी" हा रोजच्या वेळापत्रकातील आवडीचा तास बनला... शाळा सुटली तरी तासभर आम्ही भावंडे Library मध्ये रेंगाळत असू. माझ्या लहान बहिणीचा तसा पुस्तकांशी विशेष ...

आयुष्य.. नदीला फिरताच येत नाही मागे  म्हणुनच ती वहात जाते आवेगाने.. समुद्राच्या मिठीत स्वः अस्तित्व विसरायला!! त्याच्या मनाची खोली कधीही मोजता न येणारी  तिच्या सारख्या अनेकींचे विश्व व्यापून टाकणारी  एवढी विशालता त्याच्या निस्सीम अथांगतेला!! तरीही त्याला कधीच वाढवता येत नाहीत त्याच्या मर्यादा चौकटीतील आयुष्य तो नाकारू शकत नाही. त्याची शांतता हे नक्की कशाचे प्रतीक समजावे..? नदी असते खळखळणारी.. प्रवाहा सोबत आनंद वाटणारी.. आपला गोडवा समुद्राला देऊन  त्याचे खारेपन सहज स्विकारणारी.. दोघेही संपूर्ण, एकमेकांना समर्पक  एकमेकात मिसळून सुद्धा  आपलेपण जपणारी.. तिने कधीच स्वतःला बदलले नाही  आणि त्याने कधीही तसा अट्टाहास धरला नाही.. तिने झोकून दिले नि त्याने सहज स्विकारले..!! ही सहजसुंदर देवाणघेवाण म्हणजेच आयुष्य..!!                                                   - तेजश्री शिंदे 

  राधा   राधा... जिने मला नेहमीच घातली भुरळ  संस्कृतीच्या कोणत्याच चौकटीत न बसता.. ती होत राहिली व्यक्त आपल्याच भाव भावनांसह..! राधा.. जिच्यासाठी कृष्ण होता नेहमीच सखा तिने कधीच केला नाही अट्टाहास त्याच्या जीवन संगिनीचा  तिच्या अद्वितीय प्रेमाने अन् निस्सीम भक्तीने  ती होत राहिली अजरामर कृष्ण प्रेयसी..सखी..राधा..! राधा.. जिने बदलून टाकल्या सामाजिक संकल्पना  स्त्री पुरुष संबंधांतील वास्तविक अर्थभेद  कल्पनाविलासीत वास्तवातील ती मूर्तिमंत स्वरुप  आपल्याच प्रियकराची आध्यात्मिक भक्त..राधा..! राधा.. म्हणजे समर्पण  राधा.. म्हणजे अलौकिक प्रेमगाथा  राधा.. म्हणजे अद्वैत राधा.. म्हणजे ती, मी आणि सगळ्याजणीं ज्या होत जातो व्यक्त राधेच्या वाटेने.. प्रेममय भक्तिरस.. नि कृष्णाच्या बासरीचा सूर..म्हणजे राधा..! राधा...म्हणजे राधाच..!                                                         - तेजश्री  

  कोरा चेहरा तो कोर्‍या चेहर्‍याने पहात राहिला एकटक  विचारशून्य, भावनाशून्य अस्तित्व विरहित नजरेने  जणू काही घडतच नाही वर्तमानात नि  भूतकाळ तर केव्हाच संपुष्टात आलेला  मग आठवणी उरल्याच कुठे उफाळून वर यायला..! मी कितीही आवाज दिले तरी  तो ऐकूच शकत नाही शब्द.. कारण त्याचे कान वितळून गेले आहेत  संवेदनांच्या तप्त आगीत.. दृष्टिहीन, स्पर्शहिन कोलमडून पडलेले सर्वस्व  त्याला आता काहीच उभे करता येत नाही. त्याचे असे बुजगावणे होत जाणे मला सहन होत नाही. त्याचा नाकर्तेपणा अनाकलनीय वाटत रहातो  मी सर्वतोपरी करते प्रयत्न तो म्हणुन समजून घेण्याचा.. पण त्याच्या निर्बुद्ध चेहर्‍यावर दिसून येत नाहीत  कोणत्याच खाणाखुणा माणूस म्हणून असण्याच्या  मी हतबल..निराश...जड पावलांनी निघून जाते  कारण त्याचे अस्तित्वच मी नाकारत चालले आहे. मी शोधू पहात आहे, माणसाचे बुजगावणे होत जाण्याचा प्रवास.. जो कितीही अनाकलनीय वाटला  तरी सापडतील त्याच्याही वाटा.. ज्या पुन्हा माणूस म्हणून उभा राहत  शिकवत जातील माणुसकीचा धडा .. शिकवत जातील माणुसकीचा धडा..!!   ...

  कविता   माझ्या समोर आलेली सुंदर कथाच तू  साधी सरळ सुरुवात करून  उत्कंठा वाढवणारी... तितकीच श्रवणीय वाचकाच्या मनावर हळुवार सुसंस्कार करत त्याच्या मनाचा ठाव घेणारी.. घटना नि पात्रांच्या खेळात आपसूक आनंद देणारी  माझी प्रिय कथा "तू"..! छे..! कथेचा शेवट मात्र मला कधीच रुचला नाही  आणि कथा एकाच केंद्राभोवती फिरत  गाठत जाते शेवट तिच्या तिच्या परीनं.. तू मात्र अव्याहत.. नदीसारखा प्रवाही  एका कथेत तुला करताच येणार नाही व्यक्त..!! तुझा परीघ कादंबरीसारखा भासतो.. तिच्या कथात्मक कल्पनेचे जणू मूर्त रूपच तू  थीमॅटिक विविधतेने नटलेली, अनोख्या शैलीत रंगलेली  फ्लॅशबॅक किंवा प्रोलेप्सिस च्या कथनात ओपन एंड असलेली माझी लोकप्रिय कादंबरी "तू "..!! अरे..पण तीही अडकते निवेदकाच्या निवेदनात  भूतकाळात रमत ती बनत रहाते दुसर्‍याचा आवाज  तिला होताच येत नाही आत्मनिष्ठ.. ती अडकून पडते करार, काळ नि आवाजाच्या पैलूत  तू मात्र रंगांची उधळण संगीताचा सुर..नि शब्दांना पडलेले पहाटेचे गोड स्वप्नरूप..!!  तू म्हणजे... ओवीतील छंद, गझलेतील मिसरा.. नि मुक्तछंदाती...

                                    तिढा.. ती अनिमिष डोळ्यांनी, शोधक वृत्तीने शोधत राहिली  चाकोरी बाहेरची ऐश्वर्यशाली शांतता.. तिच्या पायाखालचा रस्ता तुडवीत  नेहमीच्याच दिशेने धुंडाळत.. ती प्रवाही होत अनुभवत गेली घटनेची प्रासंगिकता. तिचे विचार पटत गेले भावनांना  नि हळुहळू वितळत गेल्या मनाच्या गाठी..  ज्या जखडल्या होत्या इतिहासातील गुजगोष्टींशी  परंपरा, संस्कार, संस्कृती यांच्या संकल्पना वापरत. सरतेशेवटी तिच्या लक्षात आले जीवनाचे गमक  'मी' च्या गुरफटलेल्या पाशात जोपर्यंत 'अहम्' चे होत नाही दहन ती होऊच शकत नाही मुक्त वैश्विक मोहपाशातून.. स्वतःच्या बुद्धीचा तिढा सोडवत तिला करावे लागेल मार्गक्रमण  अनाहूत सल्ला देणार्‍या बुद्धाच्या वाटेने असीम आनंद घेत. असीम आनंद घेत....!!                                                         ...

  शुरुआत   चलो.. फिर एक बार शुरू से शुरुआत करते है.. तुम Hello ‌ बोलो, हम hi से हाथ बढाते है। चलो.. फिर एक बार शुरू से शुरुआत करते है। कुछ पन्ने है बिखरे पड़े  उन्हें आज समेटते है.. कुछ अनकही बातों को  शब्दों में पिरौते है.. चलो.. फिर एक बार शुरू से शुरुआत करते है। उलझे हुए रिश्ते को  प्यार से सुलझाते है.. टूटी हुई माला मे  मोती पिरौते है.. चलो.. फिर एक बार शुरू से शुरुआत करते है..!!                                           - तेजश्री शिंदे 

(Picture credit: Aditya Konar) Destination   Your feel is melting my stubborn thoughts  It goes through the fabled machine  I flow on Breath by breath  I am not my body I am not my mind I am just A part of conceive  Which takes me to the incredible world And create a suffix Fictions, illusions, hallucinations  I can feel you I can touch you I can sing with you This world is nameless relationships  No one here to judge you,  to marginalize you or over ruled you This is only And only your journey  No matter what is the destination for you...!!                                                                                                                 - Tejashri ...

                                    शोर.... समंदर की लहरें शोर मचा रही थी । और मैं किनारे बैठे विचारों के चपेट मैं आ चुकी थी । ये ख्याल भी अजीब थे मेरे, उठती लहरों के साथ बदले जा रहें थे।  न जाने उन्हें किन किनारों की तलाश थी, जो दौड़ लगाए जा रहे थे।  मन के आँगन में झांककर देखा तो था, कई सपनें वहाँ बिखरे नज़र आए । लहरों की तरह मिटते नज़र आए।  ए जिंदगी तेरी फलक पर हम अजनबी से थे, यू रास्तों पर साथ चले तो ऐब नज़र आए। कोई समझे यहा, तो कुछ हमें समझ आए।  ये शोर अंदरूनी है या उठती लहरे क़हर ढाए।  समंदर की लहरें शोर मचा रही थी । और मैं किनारे बैठे विचारों के चपेट मैं आ चुकी थी ।                                                                                        ...

  कालचक्र रहस्यमय गोष्टींचा असमंजस इतिहास उतरू पहात आहे भविष्यात नि निर्माण करू पहात आहे तत्कालीन विचारांचा मूर्तिमंत मेरू जो शक्यता चाचपडत कानोसा घेत बदलत आहे वर्तमानातील सत्ता..! हा त्रिकाळातील खेळ अविरत चालू रहातो बदल घडवत कोणत्याही निश्चित स्वरूपाशिवाय जो अनिवार्य आहे सृष्टीच्या दोलकासह, पुन्हा कधीही फिरून न येण्यासाठी..!! कोणतीही शाश्वती नसताना केवळ आशेचे किरण घेऊन तो धावत आहे अनामिक गर्तेतून एका निश्चित ध्येयासाठी हे कालचक्र धुमसत आहे त्याच्या नसानसातून तो ठाम आहे पुन्हा एकदा व्युत्पत्तीचे मार्गक्रमण करण्यास, नि  विचारांचा आसमंत भावनेसह उजळून टाकण्यास.. कारण, तो निश्चल..अविकारी...बुद्ध आसक्त जो काळाच्या ओघात समृद्ध होत जात आहे..!!!                                                                                ...