अमरचे पत्र (४) "न बोललेल्या दिशांचा नकाशा"

 वाचकांसाठी…

तुम्ही आतुरतेने वाट पाहत असलेली अमर आणि सखी — यांच्या पत्रांची मालिका आज "रविवार विशेष" म्हणून घेऊन आले आहे. 

ही पत्रं दोन व्यक्तींमधली असली,

तरी त्यांचा आशय त्या दोघांपुरता मर्यादित नाही.

यांचा संवाद निष्कर्ष देण्यासाठी नाही, तर प्रश्न जिवंत ठेवण्यासाठी आहे. या पत्रमालिकेत नात्यांना ठराविक नावं नाहीत.

इथे ओढ आहे, पण आग्रह नाही;

मौन आहे, पण अंतर नाही.

जे बोललं जात नाही, तेच अधिक ठळकपणे जाणवत राहतं.

मागच्या पत्रांमध्ये

अपूर्णतेचं सौंदर्य,

न बोलता उमजण्याचा विश्वास

आणि समाजाने दिलेल्या चौकटींची

शांत चिकित्सा हळूहळू उलगडत गेली आहे.

अमर आणि सखी — यांची इतर पत्र वाचण्यासाठी खाली दिलेल्या link ला भेट द्या. 👇

https://tejashrishinde.blogspot.com/2023/02/2.html

*****

अमरचे पत्र (४)

"न बोललेल्या दिशांचा नकाशा"

प्रिय सखी,

              आज तुला पत्र लिहिताना शब्द मुद्दाम जपून वापरतो आहे. कारण काही वेळा भावना इतक्या नाजूक असतात की त्या ओळींमध्ये मोडतात.... पण परिच्छेदात श्वास घेतात. तुझं मागचं पत्र वाचल्यानंतर मनात एक प्रकारची शांत अस्वस्थता दाटून राहिली आहे. ठोस आठवणी नाहीत, कोणताही ठराविक प्रसंग नाही; फक्त एक प्रश्न आहे, जो वारंवार मनाच्या दारावर हलकेच ठोठावतो—आपण आयुष्यात जे चालतो, ते खरंच आपलं असतं का, की आपण नकळत इतरांनी आखून दिलेल्या दिशांचा पाठपुरावा करत असतो?

कधी कधी असं वाटतं की आपण खूप वळणं घेतली, 

पण कुठेतरी एका वळणावर थांबायलाच विसरलो. 

गतीची सवय लागली की थांबणं अवघड होतं. 
जबाबदाऱ्या, अपेक्षा, भूमिका इतक्या नीट जुळून येतात 
की त्यातून बाहेर पडणं धाडसाचं नव्हे, 
तर चुकल्यासारखं वाटू लागतं. 
तरीही, आत खोल कुठेतरी एक छोटा आवाज सतत जागा असतो. 
तो ओरडत नाही, 
काही मागत नाही; तो फक्त उपस्थित राहतो.

मौनासारखा,....पण हट्टी. 

दुर्लक्षित करता येणार नाही असा.

              कदाचित म्हणूनच तुझ्याशी बोलताना मला कधी शब्दांची घाई वाटत नाही. तुझ्याशी संवाद म्हणजे स्वतःभोवती उभ्या केलेल्या सगळ्या संरक्षणभिंती काही वेळासाठी खाली ठेवण्यासारखं असतं. तिथे कोणतीही भूमिका निभवावी लागत नाही, कोणतंही स्पष्टीकरण द्यावं लागत नाही. फक्त जे आहे....ते असू देण्याची मोकळीक मिळते. अशी मोकळीक आयुष्यात फार थोड्या नात्यांत मिळते, सखी.

तू माझ्या आयुष्यात कधी मार्गदर्शक बनली नाहीस, 

कधी सुधारकही नाहीस. 
तू माझ्या निर्णयांवर बोट ठेवलं नाहीस, 
किंवा माझ्या वाटा बदलण्याचा प्रयत्न केला नाहीस. 
तू फक्त माझ्या आतल्या नकाशावर एक शांत खूण बनून राहिलीस—
इथून दुसराही रस्ता असू शकतो, असं न बोलता सुचवणारी. 
कदाचित म्हणूनच तुझी उपस्थिती दिशा देत नाही, 
पण दृष्टी देऊन जाते.

            आपल्याला एकमेकांना दिशा द्यायची गरजच नाही. कारण आपण दोघंही आपापल्या शोधात आहोत. कधी कधी त्या शोधाच्या वाटेवर एकमेकांची पावलं ऐकू येतात, एवढंच. त्या आवाजाकडे वळून पाहावं का, पुढे चालत राहावं का—याचं स्वातंत्र्य आपल्याकडे कायम राहिलं आहे... आणि कदाचित हेच या नात्याचं खरं सौंदर्य आहे.

            मला कधीच तुझं आयुष्य बदलायचं नव्हतं....आणि तूही माझं बदलण्याचा प्रयत्न केला नाहीस. म्हणूनच हे नातं ओझं बनलं नाही.  ते श्वासासारखं राहिलं— असल्यावर जाणवत नाही, पण नसल्याची कल्पनाच अस्वस्थ करते.

            आयुष्यात सगळ्या प्रश्नांची उत्तरं मिळतीलच असं नाही, हे हळूहळू कळतंय!.... काही प्रश्न उत्तरांसाठी नसतातच; ते फक्त आपण जिवंत आहोत, आत काहीतरी हलतंय, याची जाणीव करून देतात. तुझ्याशी असलेला संवाद माझ्यासाठी तसाच आहे. तो मला कुठेही पोहोचवत नाही, पण मी कुठे आहे हे स्पष्ट करून देतो.

                कधी.... आपण दोघंही आपापल्या वाटांवर खूप पुढे निघून गेलो, तरी या पत्रांच्या ओळींमध्ये आपली भेट होत राहील, याची मला खात्री आहे...कारण काही नाती भेटींसाठी नसतात; ती ओळख टिकवण्यासाठी असतात. नाव न देता, चौकट न बांधता, फक्त जपण्यासाठी.

आज इतकंच लिहितो.

               पुढच्या पत्रात कदाचित थांबण्याबद्दल लिहीन, किंवा हरवण्याबद्दल... कारण शोधाच्या प्रवासात ही दोन्ही अनुभव एकमेकांपासून फार वेगळी नसतात.

तुझ्या न बोललेल्या दिशांचा 
मनापासून आदर करणारा,

— अमर