अमरचे पत्र (3) "अबोली सावल्या" - अर्थात हळव्या नात्यांची कवडसे!

      

     अमरचे पत्र (3)       

अबोली सावल्या 

प्रिय सखी,

                तुझे पत्र आले आणि मनात साठून राहिलेले सगळे शब्द ओघळून आले. तुझ्या शब्दांना एक अलगच ऊब असते, अगदी हिमाच्छादित कॅनडाच्या संथ हवेमध्येही ती ऊब कायम राहावी, अशी वाटते. तुझं पत्र वाचून —कधीकधी शब्दांनी उशीर करावा, पण संवाद अबाधित राहावा. नात्यांमध्ये जे बोललं जातं तेवढंच महत्त्वाचं नसतं, जे न बोलताही उमजतं, ते अधिक मौल्यवान असतं असं वाटलं.

         तू म्हणालीस, मी मागे वळून पाहिलं पाहिजे. खरंच!पण सखी, मागे पाहण्यासाठीही कधीकधी धाडस लागतं.

काही नाती क्षणभर वाट पाहतात आणि पुढे निघून जातात, काही आठवणींच्या हिंदोळ्यावर अर्धवट उभी राहतात,

तर काही… कधीच पूर्णत्वाला जात नाहीत, फक्त मनाच्या एका कोपऱ्यात जिवंत राहतात सदैव.

           कदाचित त्यांची सुंदरता, त्याच अपूर्णत्वात असते. कारण पूर्णत्व आले की प्रश्न सुटतात, पण अधुरेपण जपलं की त्यातली ओढ आयुष्यभर टिकते…!

                 तू जेव्हा रोमा आणि तिच्या सहकाऱ्याच्या नात्याबद्दल लिहिलंस, तेव्हा वाटलं, आपण सगळेच कधी ना कधी अशा भावनिक गुंतागुंतीतून जात असतो. पण मला वाटतं, नात्यांची संज्ञा फार गोंधळात टाकणारी असते. प्रेम, आकर्षण, आधार, गरज, सवय—यामधली सीमारेषा ओळखणं सोपं नसतं. काही नाती ही "एकमेकांना पूर्ण करण्यासाठी" येतात, तर काही फक्त "न राहवून" जुळतात. मग प्रश्न हा नाही की ते बरोबर की चूक, प्रश्न असा असतो—त्या नात्यात आपण आपला स्वतःचा आरसा पाहतो का?

मला एक गोष्ट कधीच समजली नाही, सखी—प्रेम ही भावना आहे की निवड?

काहीजण पहिल्या नजरेत प्रेमात पडतात. काहींना मैत्रीच्या धाग्याने प्रेम गवसतं. काही वर्षानुवर्षे एका नात्यात असूनही एकटे असतात. मग प्रेम म्हणजे नेमकं काय?

अस्वस्थ करणारी ओढ, समाधान देणारी साथ, की केवळ सवय?

              सखी, कधीकधी असं वाटतं की माणसं एका वेळी दोन वेगळ्या आयुष्यांत जगत असतात. एक, जे ते बाहेरच्या जगासमोर मांडतात—व्यवस्थित, नियमबद्ध, समाजमान्य. आणि दुसरं, जे त्यांच्या मनाच्या खोल कप्प्यात असतं—अव्यक्त, धूसर, पण जास्त खरं.

बहुतेक रोमा आणि तिच्या सहकाऱ्याचं नातं हे दुसऱ्या प्रकारातलं आहे.

तू म्हणतेस, "पुरुष नात्यांत स्पष्ट नसतात," पण सखी, स्पष्ट असण्याची परवानगीच जर कोणी दिली नाही, तर?

पुरुषाला समाजाने एक चौकट दिली आहे—"संकटांचा सामना करणारा," "भावनांवर नियंत्रण ठेवणारा," "प्रेमात पहिला पुढे होणारा."

पण सखी, पुरुषही कधी कधी थकतो, त्यालाही संवाद नकोसा वाटतो—फक्त एक न बोलताही समजून घेणारी साथ हवी असते.

आणि जेव्हा ती मिळत नाही, तेव्हा तो मागे फिरतो, स्वतःला लपवतो, मौनात स्वतःला शोधू लागतो.

मीही तसाच नाही का?

कित्येकदा तुला सांगायचं राहून गेलं.., राहून जातं.

पुरुषही नात्यांमध्ये "अस्वस्थ" होतो, फक्त त्याच्या वेदनेला आवाज नसतो.

तू म्हणालीस, आपण नात्यांना नावं देतो—मैत्री, प्रेम, आकर्षण.

पण सखी, सगळ्या नात्यांना नाव देता येतं का?

काही बंध शब्दांच्या पलिकडले असतात, काही गूढ, काही अव्यक्त, आणि काही... फक्त जाणवण्यापुरते.

पण तरीही, प्रत्येक नातं आपल्या अस्तित्वाचा एक भाग बनून जातं.

ते नावाने ओळखलं गेलं किंवा नाही, तरी मनाच्या गाभ्यात खोल रुजतं.

आपलं नातंही तसंच आहे ना?

मोकळं, निर्मळ, कोणत्याही अपेक्षेच्या ओझ्याशिवाय...

नाव देण्याच्या गरजेपलीकडचं, पण पूर्णत्वाच्या आनंदात न्हालेलं.

कारण काही नाती जगायची असतात... कोणत्याही प्रश्नाशिवाय, कोणत्याही शंकेशिवाय, नुसत्या विश्वासावर!

            तुझ्या पत्राच्या शेवटी कॅनडाच्या निसर्गाविषयी वाचलं आणि नकळत माझी नजर खिडकीबाहेर गेली. इथली झाडं उंचच उंच आहेत, गार वाऱ्याने हलतात, पण उन्मळून पडत नाहीत. कदाचित, आपलं नातंही असंच आहे—कधी डळमळीत, पण मुळांशी घट्ट जोडलेलं.

              इथल्या सरोवरांमध्ये आकाश उतरलेलं दिसतं, पण त्यांचं पाणी अजूनही शांत असतं. तसंच काहीसं आपल्याबाबतही नाही का? संवाद होत राहतो, कधी शब्दांत, कधी शांततेत, पण त्याचा खोलवर अर्थ लावायचा प्रयत्न दोघांनीही कधी केला नाही.

तुझ्याशी असलेल्या संवादाचा अर्थ लागावा असं मला कधी वाटलं देखील नाही, सखी.

हा संवाद तसाच चालू राहावा, निरंतर.

कधी प्रश्नांनी, कधी शांततेने.

कारण काही नाती पूर्णत्वासाठी नसतातच, ती फक्त जपण्यासाठी असतात.

              आपल्या मैत्रीच्या, ओढीच्या आणि संवादाच्या या नाजूक धाग्यांना मी असाच जपत राहीन— तुझ्या पत्रांमध्ये, आठवणींच्या ओल्या वाळवंटात, आणि कधीतरी तुझ्या नकळत... तुझ्या सावलीत.

       

                                                    तुझ्या अंतरंगात वसलेला

                                                           - अमर